• Careers
  • Fugro Global
  • Global

Duurzaam dijkontwerp Ooijen-Wanssum bewezen tijdens historisch hoogwater

Fugro heeft een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling en toepassen van twee innovatieve, duurzame dijkontwerpen: de steilranddijk en de hoge gronddijk. De dijken zijn opgebouwd uit gebiedseigen materiaal wat meer dan 50% CO2 uitstoot bespaard heeft in het project. Daarnaast zijn de dijken zorgvuldig ingepast in het landschap waardoor de maximale ruimte benut wordt voor medegebruik voor natuur, recreatie en agrarisch gebruik.

Uitdaging

Vanaf 2016 tot begin 2021 zijn in Noord-Limburg van Broekhuizen tot Geijsteren tal van maatregelen genomen om de waterveiligheid te verbeteren. Bij de aanleg van de dijken is veel aandacht besteed aan vermindering van de CO2 uitstoot en inpassing in het landschap. In totaal zijn ca. 20 km nieuwe dijken aangelegd en heeft de Maas meer ruimte gekregen door het graven van twee hoogwatergeulen en de re-activatie van de Oude Maasarm. Bij het graven van de hoogwatergeulen kwam veel materiaal vrij: de uitdaging was hoe de miljoenen kuub vrijgekomen gebiedseigen leemachtige en siltige klei - die niet in alle gevallen voldoen aan de standaardeisen voor dijkenklei - een hoogwaardige functie gegeven kon worden.

image 1

3,5 miljoen kuub grond is verwijderd in Ooijen-Wanssum

Oplossing

Het project betrof het ontwerp en bouwen van ca. 20 km aan dijken in Ooijen-Wanssum. Dit was een multidisciplinaire samenwerking tussen de klant Mooder Maas (een combinatie van Dura Vermeer en Ploegam), de landschapsarchitect H+N+S en Fugro’s eigen technisch (dijk)ontwerpers, experts op het gebied van grondgedrag en laboratorium.

Het Fugro team had verschillende taken in dit project, van uitwerking van het nieuwe dijkconcept tot aan validatie van de gerealiseerde versterking: navolgend enkele voorbeelden:

  • Het ontwerpen, voorbereiden, begeleiden en analyseren van het uitwerken van grootschalige golf- en stroomgootproeven om de sterkte en erosiebestendigheid van het gebiedseigen materiaal vast te stellen voor het dijkontwerp en van grootschalige veldproeven om uitvoeringskwaliteit te bepalen;
  • Het opstellen van een ontwerpprotocol en veiligheidsfilosofie voor de steilranddijk en hoge gronddijk waarbij het ontwerpproces grondgestuurd heeft plaatsgevonden;
  • Het ontwerpen van kwelschermen van klei. Door toepassing van Aquisense™ (HPT-AMPT®) sonderingen kon worden aangetoond dat de kwelschermen aanzienlijk korter mochten zijn dan in het referentieontwerp, waardoor uitvoering in klei (in plaats van staal) in beeld kwam;
  • Leveren van ontwerpsessies met constructiebeheerders om de innovatieve dijkconcepten toe te lichten, voor implementatie van de onderhoudsstrategie en om de toepassing van gebiedseigen materiaal door de constructiebeheerders geaccepteerd te krijgen;
  • Het opstellen van het ontwerp van 18 km duurzame waterkeringen inclusief steilranddijk en hoge gronddijk en 2 km harde keringen langs de haven van Wanssum;
  • Het bepalen van de materiaaleisen en het projectspecifieke protocol voor het classificeren en identificeren van gebiedseigen materiaal. Onze werkzaamheden maakten het proces van ontwerp tot uitvoering mogelijk;
  • Het vertalen van het dijkontwerp naar de toekomstige beheerinspanning. Tijdens de ontwerpfase hebben we een schaalmodel gebouwd van de steilranddijk langs de oever van de Maas; hierdoor krijgen de stakeholders meer inzicht in het gebruik van de verschillende gebiedseigen materialen, het risico op erosie veroorzaakt door overstromingen van de rivier en de noodzaak tot het nauwkeurig monitoren van het dijkprofiel;
  • Het begeleiden en implementeren. We hebben de zettingen en uitvoeringsstabiliteit van de grondlichamen gemonitord. Ook heeft Fugro het vooronderzoek en de materiaalkeuring ter plaatse verzorgd.

image 2

Fugro Aquisense (HPT-AMPT) sonderingen hebben de doorlatendheidsvariatie bepaald onder de nieuwe dijken

Innovatief hoogtepunt

De toepassing van gebiedseigen (klei)grond voor dijken is uniek in Nederland. Als Fugro hebben we samen met H+N+S Landschapsarchitecten een innovatieve benadering gekozen die inhield:

  • Duurzame dijken ontworpen die goed ingepast zijn in de omgeving;
  • Toepassen gebiedseigen materiaal: het gebruik van grootschalige gootproeven, laboratoriumtesten, materiaalkennis en ervaring met het hoogwaardige dijkontwerp om tot een aantoonbaar veilig, grondgestuurd ontwerp te komen;
  • Fugro Aquisense (HPT-AMPT) sonderingen zijn uitgevoerd om de doorlatendheidsvariatie onder de dijken te bepalen. Hierdoor kon het dijkontwerp slanker worden en met kortere kwelschermen die nu uit gebiedseigen klei konden worden gemaakt – een kostenefficiënt en milieuvriendelijker alternatief voor stalen schermen.

Het project heeft drie nationale prijzen gewonnen in de branche:

  • Ruimtelijke Kwaliteitspluim 2018 voor de landschappelijke inpassing van de dijken;
  • Waterinnovatieprijs 2019 voor waterveiligheid;
  • Gouden Piramide 2020 voor inspirerend ondernemersschap.

image 3a

image 3b

De nieuwe vorm van de steilranddijk (bovenste foto) is onder de condities van het ontwerp getest in een goottest (onderste foto), voordat het gebouwd werd van lokaal materiaal

Invloed

  • Toepassing gesloten grondbalans – hoogwaardige toepassing van ontgraven materiaal – onze kennis van grond en waterkeringen heeft het ontwerp van veilige, duurzame, bredere dijken ondersteund; deze passen in het lokale landschap en bieden meer mogelijkheden voor medegebruik;
  • Vermindering van CO2 uitstoot met meer dan 50% – in plaats van ca. 3,5 miljoen kuub grond te verwijderen, hebben we gewerkt met gebiedseigen grond waarvan de sterkte beoordeeld is door uitgebreide laboratorium- en goottesten;
  • Optimaliseren van het dijkontwerp – onze geavanceerde meettechnieken zoals de Fugro Aquisense (HPT-AMPT) sonderingen hebben geresulteerd in een optimaal ontwerp met kortere kwelschermen onder de met goedkopere en milieuvriendelijkere lokale klei gebouwde dijken;
  • Waterveiligheid – toen hoogwater Limburg teisterde in juli 2021 hebben de dijken van Ooijen-Wanssum zonder schade standgehouden.

Picture4 NEW

Slimme dijkontwerpen (Bron H+N+S)

“De provincie Limburg en de projectpartners wilden een kosteneffectief project dat voldeed aan de eisen van waterveiligheid, maar tegelijkertijd stonden zij ook open voor nieuwe ideeën om nieuw typen dijken te ontwikkelen. Het project dat het consortium gepresenteerd heeft, maakt het hergebruik van lokale grond mogelijk, met bovendien minder CO2 uitstoot en met maximale kansen voor medegebruik door agrariërs en omwonenden van de dijken. De nieuw typen dijken kwalificeerden zich als prima landschappelijk inpasbaar zodat ook de ruimtelijke kwaliteit overeind is gebleven”

Luister naar onze Engelstalige podcast over dit project, gemaakt in samenwerking met Engineering Matters.


  • Klanten

  • Provincie Limburg
  • Regio's

  • Europa
  • Locatie

  • Provincie Limburg, Nederland
  • Projectduur

  • September 2016 - July 2021

50%

vermindering in CO₂ uitstoot als resultaat van het project

Informeer naar onze diensten